شۆڕشی کەزێ و فڕاکتاڵ

ئەمڕۆ کە دەبینین لە هەر چوار لای نیشتمان، کچانی کورد بە هۆنینەوەی کەزییەکانیان پەیامی پشتیوانی بۆ گەنجانی ڕۆژاڤای نیشتمان دەنێرن، ئەمە تەنها جوڵەیەکی کولتووری نییە، بەڵکو لە ڕوانگەی زانستی بیرکارییەوە بەرجەستەکردنی چەمکی "فراکتاڵ" (Fractal) و گوزارشتێکی وردە لە یەکپارچەیی نەتەوەیی:

١. هێزی یەکگرتوویی؛ لە "تاک"ـەوە بۆ "کۆ

لە بیرکاری فراکتاڵدا، پێکهاتەیەکی گەورە و ئاڵۆز لە ڕێگەی دووبارەبوونەوەی یەکەیەکی ساکار و بچووکەوە دروست دەبێت. لە پرۆسەی هۆنینی کەزیدا، هەر تاڵە قژێک بەتەنیا زۆر لاوازە، بەڵام کاتێک بە سیستمێکی هاوشێوەی فراکتاڵ دەچنرێن، هێزێکی وای لێ دێت کە پچڕاندنی ئەستەمە. ئەمە نموونەی دەقاودەقی بەرگری نەتەوەییە؛ کە چۆن کۆبوونەوەی ئیرادەی تاکەکان، هێزێکی مەزنی شکستنەهێنەر بەرهەم دەهێنێت.

٢. هاوشێوەیی خۆیی (Self-similarity) و ناسنامە

بنەمایەکی سەرەکی فراکتاڵ ئەوەیە کە "بەشەکە، گوزارشت لە گشت دەکات". لەم کەمپەینەدا، هەر کەزییەک کە لە هەر شارێکی کوردستان دەهۆنرێتەوە، تەنها پارچە قژێک نییە؛ بەڵکو وێنەیەکی بچووککراوەی هەموو ئەو ئازار، هیوا و بەرگرییەیە کە لە ڕۆژاڤا  هەیە. هەر کەزییەک هەمان "کۆد" و هەمان پەیامی نەتەوەیی هەڵگرتووە؛ ڕێک وەک چۆن لە فراکتاڵێکدا، هەر لقێکی بچووک تەواوی وێنەی دارەکە لەخۆ دەگرێت.

٣. بێکۆتایی و بەردەوامی

فراکتاڵەکان لە بیرکاریدا بەوە دەناسرێن کە بێکۆتایین؛ هەرچەند بچیتە ناو وردەکارییەکانیانەوە کۆتایییان نایەت. ئەم "کەزی" هۆنینەوەیەش وەک هێمایەک بۆ بەردەوامی (Continuity) بەکاردێت. پەیامەکە ئەوەیە کە ئەم ڕەگ و کەزییانە هێندە لەناو یەکدا چنراون و هێندە قووڵن، کە هیچ هێزێک ناتوانێت کۆتایییان پێ بهێنێت. وەک چۆن فراکتاڵ لە بازنەیەکی بێکۆتایی دووبارەبوونەوەدا دەژی، بەرگریش دەبێتە چەمکێکی بێکۆتایی لە کولتووردا.

نووسەر: وریا کەریم